กลอย

จาก โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชผักป่าพื้นบ้านภาคใต้ที่มีอยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี วิทยาลัยอาชีวศึกษาสุราษฎร์ธานี
รุ่นปรับปรุงเมื่อ 09:42, 10 พฤศจิกายน 2558 โดย Chakkrit (พูดคุย | เรื่องที่เขียน) (ล็อก "กลอย" ([แก้ไข=อนุญาตเฉพาะผู้ดูแลระบบ] (ไม่มีกำหนด) [เปลี่ยนชื่อ=อนุญาตเฉพาะผู้ดูแลระบบ...)

(ต่าง) ←รุ่นปรับปรุงก่อนหน้า | รุ่นล่าสุด (ต่าง) | รุ่นปรับปรุงถัดไป→ (ต่าง)

Diosorea hispida Dennst.jpg

วงศ์ DIOSCOREACEAE
ชื่อวิทยาศาสตร์ Dioscorea hispida Dennst.
ชื่อสามัญ
ชื่อพื้นเมืองหรือชื่ออื่นๆ มันกลอย กลอยข้าวเหนียว กลอยหัวเหนียว กลอยนก กอย คลี้
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลักษณะทั่วไป ไม้เถาเลื้อยพันต้นไม้อื่น ลำต้น กลม โคนต้นเป็นเหลี่ยมมีหนามสั้น ๆ ตลอดเถา ลำต้นสีเขียว มีหัวอยู่ใต้ผิวดินเปลือกของหัวบางสีน้ำตาลอ่อนเหลือง ลักษณะกลมรีมีรากเล็กๆ กระจายทั่วทั้งหัว มีหัว 3-5 หัวต่อต้น หัวกลอยมี 2 ชนิด คือ เนื้อสีขาว (กลอยข้าวเจ้า) เนื้อสีเหลืองครีม(กลอยข้าวเหนียว) ใบ เป็นใบประกอบแบบพัด มีขนนุ่มปกคลุมใบย่อย 2 ใบ ใบข้างมีลักษณะคล้ายรูปหัวใจเบี้ยว ปลายใบแหลม เริ่มออกดอกหลังจากลำต้น เกี่ยวพันต้นไม้อื่นได้ระยะหนึ่ง ออกเป็นช่อระย้า ตามข้อง่าม ใบหรือซอกใบ มีดอกเล็กๆ สีเขียวอ่อนติดบนก้านช่อดอกออกดอกเพศผู้และดอกเมียแยกต้น มีเกสรตัวผู้ 6 อัน เกสรตัวเมีย ปลายแยกเป็นแฉก ผล คล้ายผลมะเฟืองมี 3 พู แต่ละพูมี 1 เมล็ด
ประโยชน์ด้านอาหาร มีแป้งในปริมาณสูง ใช้ประกอบอาหารได้ เช่น นึ่งกับข้าวเหนียวหรือแกงบวด ทำขนม หัวสดก่อนนำไปทำอาหารควรปอกเปลือก ฝานเป็นชิ้นบางๆ ใส่ชะลอมนำไปแช่น้ำไหล ประมาณ 3 วัน หรือหมักเกลือ 1 คืน แล้วนำมาคั้นน้ำทิ้งทำเช่นเดิมเป็นเวลา 3 วัน จึงนำไปปรุงเป็นอาหาร หรือหั่นเป็นแผ่นเล็กๆ ผึ่งแดดให้แห้งชุบแป้งทอดกับกล้วยน้ำว้า
สรรพคุณทางยา

  • หัว แก้เถาดาน (อาการแข็งเป็นลำในท้อง) หุงเป็นน้ำมันใส่แผล กัดฝ้า กัดหนอง ราก บดให้ละเอียดผสมกับน้ำมันมะพร้าว ใบยาสูบ ใบลำโพง หรือพริกใช้พอกแผล เพื่อฆ่าตัวหนอนในแผลสัตว์เลี้ยง หัวใต้ดินมีสารพิษ แอลคาลอยด์ (alkaloid)ชื่อ dioscorine ละลายน้ำได้ดี และมีผลทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียนมึนงง คันคอ ตาพร่า เป็นลม การปฐมพยาบาลทำให้อาเจียนรีบนำส่งโรงพยาบาล

เพาะขยายพันธุ์ ใช้เมล็ดและแยกหัว เมื่อผลแก่แตกได้เองเมล็ดมีลักษณะกลมแบน มีปีกบางใส ช่วยการแพร่พันธุ์ ให้ปลิวตามลม

Diosorea hispida Dennst 01.jpg Diosorea hispida Dennst 02.jpg Diosorea hispida Dennst 03.jpg Diosorea hispida Dennst 04.jpg